Smólna (Smulna, Smolna, Smilna) powstała prawdopodobnie w 1553 r. na prawie wołoskim jako Smolna Wola, za pozwoleniem królowej Bony udzielonym Waśkowi Tatomirowi na jej założenie.
Wieś oddalona jest 28 km na płd.-zach. od Drohobycza i 10 km od dawnego sądu grodzkiego w Podbużu w tym samym kierunku. Najbliższe miejscowości to Zadzianna na płn.-zach., Stronna na płn., Podbuż na płn.-wsch., Załokieć na wsch., Bystrzyca na płd.-wsch., Świdnik na płd. i Turze na zach. Przez płd.-wsch. kraniec miejscowości przepływa rz. Bystrzyca Tyśmienicka, którą zasilał mały potok. Zabudowania wiejskie z końca XIX w. mieściły się w obrębie doliny potoku, której najwyższe wzniesienie sięgało 555 m n.p.m. Smólną otaczają góry, od płd.-zach. wznoszą się Małowienka (852 m n.p.m.) i Jalina (786 m n.p.m.) oraz na płn.-wsch. Woronienka (810 m n.p.m.).
W 1880 r. w Smólnej było 140 domów i 733 mieszkańców, na obszarze dworskim stały 2 domy i mieszkało w nich 11 osób. Na terenie osady było 681 gr.-kat., 28 rz.-kat., 36 izr. oraz pod względem etnicznym 680 Rusinów, 57 Polaków i 7 innej narodowości. Na terenie wsi wówczas istniała parafia greckokatolicka z cerkwią p.w. św. Michała Archanioła. W XVIII w. wydobywano na terenie wsi rudę żelaza. W XIX w. istniała kuźnia.
|